ขอกล่าวตามที่ผมเคยทดลองเลี้ยงมานะครับ ผมเริ่มเลี้ยงไส้เดือนครั้งแรก ปลายปี 2556 ซึ่งตอนนั้นการเลี้ยงไส้เดือนยังไม่นิยมมากขนาดนี้ จึงทำให้หาตัวไส้เดือนค่อนข้างยาก แต่ก็หาได้มา 1 กิโลกรัม ราคาตอนนั้นเกือบ 2,000 บาท ต่อ กิโล

ครั้งแรกเลี้ยงในกะละมัง ทำการเจาะรู แล้ววางซ้อนกัน 4 กะละมัง คืนแรกผ่านไปก็เริ่มเห็นมูล ตอนนั้นใช้ขี้วัว ขี้ควายแถวบ้าน ซึ่งมักจะมีดินปนเยอะ สังเกตุไส้เดือนกินและให้มูลแต่ตัวก็ไม่ค่อยโตเท่าไหร่นัก ต่อมาศึกษาเพิ่มเติม คือ ต้องใช้ขี้วัวนม ซึ่งใน พื้นที่ผมก็หายากไม่มีใครเลี้ยงหาเจอก็ราคาแพง พอหาได้เอามาลองเลี้ยงดู สักเกตุเห็นถึงความแตกต่างคือ ตัวไส้เดือนกินเร็ว และมีขนาดที่ใหญ่ขึ้น ผิดกับครั้งแรก ก็เลยใช้ ขี้วัวนมมาเป็นวัตถุดิบหลัก ในการผลิตมูลไส้เดือน พูดกันง่ายๆ ก็คือ เราให้ไส้เดือน ย่อยขี้วัวอีกทีนึง ซึ่งหลังจากผ่านกระบวนการกินแล้วถ่ายของไส้เดือน จะทำให้มีจุลินทรีย์เพิ่มขึ้นจากขี้วัวเดิมๆ มีธาตุอาหารที่ดีที่พืชผักต้องการนั่นเอง

หลังจากได้ขี้วัวนม ทุนก็ต้องไปลงที่การซื้อกะละมังอีก ทีนี้เลยคิดว่าทำยังไงเราไม่ต้องลงทุนเพิ่ม เลยมาจบที่เลี้ยงลงพื้นปูน โดยเอาขีัวัวนม กองพื้นแล้วปล่อยตัว ปรากฏว่าได้ผลไม่แตกต่างกันกับการเลี้ยงกะละมัง

ข้อดีของการเลี้ยงในกะละมังคือ สามารถใช้พื้นที่ได้คุ้มค่าเพราะเราสามารถทำชั้นวางกะละมังและวางซ้อนกันได้หลายชั้น แต่นั่นหมายถึงว่าเราก็ต้องไปซื้อกะละมังเพิ่มตลอดถ้าตัวไส้เดือนเราขยายเยอะขึ้น

ข้อดีของการเลี้ยงพื้นปูนคือ ดูแลง่าย จะร่อนก็ตักใส่เครื่องร่อนได้ทันที ฉีดน้ำได้สะดวก แต่ข้อเสียคือเราใช้พื้นที่เยอะขึ้น เพราะไม่สามารถซ้อนกันได้

เลือกเอาที่เราสะดวก และเหมาะสมกับพื้นที่ครับ

ณ ปัจจุบัน ทางฟาร์มไม่ได้แช่ขี้วัว โดยใช้ขี้วัวแห้งเทลงพื้น แล้วใช้วิธีฉีดน้ำเพื่อให้ขี้วัวนิ่ม ซับน้ำให้เยอะที่สุด ประมาณ 2 วัน แล้วค่อยปล่อยตัวไส้เดือนลงไป คือ ช่วยประหยัดเวลาในการแช่ ประหยัดน้ำในการแช่ไปได้อีกส่วน แต่ก็ได้ผลดีเหมือนเดิมครับ

อาหารไส้เดือน หลักๆ คือมูลสัตว์กินพืชทั้งหลาย ใช้ได้หมด หรือ จะเป็นเศษผักจากครัวเรือน ที่ไม่มีรสชาติเปรี้ยว สามารถน้ำมาใส่ได้ ตัวไส้เดือนจะไม่กินของสดต้องรอให้เน่าเปื่อยก่อนไส้เดือนถึงจะขึ้นมาย่อยสลายเศษผัก ผลไม้ครับ

ไส้เดือนกำจัดเศษอาหารไม่ได้ อย่าใส่ข้าวที่กินเหลือลงไปเด็ดขาด เพราะไส้เดือนไม่กินแล้วจะก่อให้เกิดหนอน ต่างๆ ตามมากลิ่นเหม็น