ไก่ไข่เวลซัมเมอร์ (Welsummer Chicken)

เวลซัมเมอร์เป็นไก่กึ่งเนื้อกึ่งไข่จากประเทศเนเธอร์แลนด์ มีชื่อเสียงจากไข่เปลือกสีน้ำตาลเข้มหรือสีน้ำตาลดินเผา บางฟองมีจุดสีน้ำตาลเข้มประปราย แข็งแรง หาอาหารเก่ง และเหมาะกับการเลี้ยงแบบปล่อย

ประวัติความเป็นมา

ไก่เวลซัมเมอร์ได้รับการพัฒนาขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 บริเวณหมู่บ้านเวลซุม (Welsum) ประเทศเนเธอร์แลนด์ โดยพัฒนาจากไก่พื้นเมืองร่วมกับไก่หลายสายพันธุ์ เช่น โรดไอแลนด์เรด บาร์เนเวลเดอร์ เลกฮอร์น และสายพันธุ์เอเชียบางชนิด

เป้าหมายของการพัฒนาคือให้ได้ไก่ที่:

1. แข็งแรงและหาอาหารเก่ง
2. ให้ไข่เปลือกสีน้ำตาลเข้ม
3. มีรูปร่างเหมาะสำหรับใช้ประโยชน์ทั้งไข่และเนื้อ
4. ปรับตัวกับการเลี้ยงในฟาร์มและพื้นที่ชนบทได้ดี

ต่อมาเวลซัมเมอร์ได้รับความนิยมในหลายประเทศ โดยเฉพาะในยุโรปและสหราชอาณาจักร เนื่องจากสีเปลือกไข่ที่โดดเด่นและลวดลายขนที่สวยงาม

ลักษณะประจำพันธุ์

ลักษณะภายนอก

สีที่พบมากที่สุดคือ Red Partridge หรือสีนกกระทาแดง โดยตัวผู้และตัวเมียมีลวดลายแตกต่างกันอย่างชัดเจน

พ่อไก่

1. หัวและคอมีสีน้ำตาลแดงหรือทองแดง
2. หลังและไหล่มีสีแดงเข้ม
3. อกและหางมีสีดำ บางส่วนเป็นประกายเขียว
4. ลำตัวสง่างามและมีกล้ามเนื้อค่อนข้างดี

แม่ไก่

1. ขนพื้นสีน้ำตาล มีลายละเอียดคล้ายไก่นกกระทา
2. บริเวณคอมีสีทองหรือน้ำตาลเข้มและมีลายดำ
3. ลำตัวช่วยพรางตัวได้ดีเมื่อลงหาอาหารตามธรรมชาติ

ลักษณะร่วม

1. หงอนจักรสีแดง
2. ติ่งหูและเหนียงสีแดง
3. ตาสีส้มแดง
4. แข้งสีเหลืองและไม่มีขน
5. ลำตัวขนาดกลาง หลังค่อนข้างยาวและอกลึก
6. พ่อไก่โตเต็มวัยหนักประมาณ 3–3.5 กิโลกรัม
7. แม่ไก่โตเต็มวัยหนักประมาณ 2–2.7 กิโลกรัม

น้ำหนักอาจแตกต่างกันตามสายพันธุ์ การคัดเลือก และวิธีเลี้ยง

ลักษณะไข่และผลผลิต

ไข่ของเวลซัมเมอร์มีจุดเด่นคือ:

1. เปลือกสีน้ำตาลแดงหรือน้ำตาลดินเผา
2. บางฟองมีจุดหรือกระสีน้ำตาลเข้ม
3. ขนาดกลางถึงใหญ่
4. ให้ไข่ประมาณ 160–200 ฟองต่อปีโดยทั่วไป

สีเข้มบนเปลือกเป็นเม็ดสีที่สะสมในช่วงท้ายของการสร้างไข่ จึงอาจเช็ดออกได้บางส่วนเมื่อไข่ยังใหม่ สีเปลือกอาจอ่อนลงเมื่อแม่ไก่ออกไข่ต่อเนื่อง และกลับเข้มขึ้นหลังหยุดพักหรือผลัดขน

เวลซัมเมอร์ให้ไข่น้อยกว่าไก่ลูกผสมเชิงการค้า เช่น ISA Brown, Hy-Line Brown และ Lohmann Brown แต่สามารถผสมพันธุ์และรักษาลักษณะประจำพันธุ์ต่อได้ หากใช้พ่อแม่พันธุ์แท้ที่มีคุณภาพ

นิสัย

1. ตื่นตัวและกระตือรือร้น
2. หาอาหารตามธรรมชาติเก่ง
3. เหมาะกับการเลี้ยงแบบปล่อย
4. โดยทั่วไปไม่ก้าวร้าวและคุ้นกับคนได้
5. พ่อไก่บางตัวอาจหวงอาณาเขต
6. แม่ไก่บางตัวอาจฟักไข่ แต่สัญชาตญาณการฟักไม่สม่ำเสมอ
7. สามารถบินข้ามรั้วเตี้ยได้ จึงควรมีรั้วที่เหมาะสม

วิธีการเลี้ยง

1. การเตรียมโรงเรือน

โรงเรือนควรแห้ง โปร่ง และระบายอากาศได้ดี สามารถป้องกันฝน แดด ลมแรง และสัตว์นักล่าได้ วัสดุรองพื้น เช่น แกลบหรือขี้กบ ต้องไม่เปียกชื้น

ควรจัดให้มี:

1. คอนนอนกว้างประมาณ 20–25 เซนติเมตรต่อตัว
2. รังไข่ประมาณ 1 รังต่อแม่ไก่ 4–5 ตัว
3. ภาชนะอาหารและน้ำอย่างเพียงพอ
4. พื้นที่คุ้ยเขี่ยและอาบฝุ่น
5. ร่มเงาในบริเวณปล่อย
6. รั้วป้องกันสุนัข งู และสัตว์นักล่า

แม้จะทนต่อสภาพอากาศได้ดี แต่ไม่ควรเลี้ยงหนาแน่น เพราะจะเพิ่มความเครียด การจิกกัน และการแพร่กระจายของโรค

2. การเลี้ยงลูกไก่

เตรียมพื้นที่กกก่อนนำลูกไก่เข้าเลี้ยง ในสัปดาห์แรกควรมีอุณหภูมิบริเวณระดับตัวลูกไก่ประมาณ 32–35 องศาเซลเซียส แล้วค่อยลดลงสัปดาห์ละประมาณ 2–3 องศา

สังเกตพฤติกรรมเพื่อปรับอุณหภูมิ:

1. ลูกไก่เบียดกันใต้เครื่องกก แสดงว่าหนาว
2. ลูกไก่อยู่ห่างและอ้าปากหายใจ แสดงว่าร้อน
3. ลูกไก่กระจายตัวและกินอาหารปกติ แสดงว่าอุณหภูมิเหมาะสม

ลูกไก่ต้องได้รับน้ำสะอาดและอาหารทันที ไม่ควรปล่อยให้พื้นเปียก เพราะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคและความหนาวเย็น

3. อาหารตามช่วงอายุ

1. อายุ 0–6 สัปดาห์: อาหารลูกไก่ โปรตีนประมาณ 18–20%
2. อายุประมาณ 7–17 สัปดาห์: อาหารไก่รุ่น โปรตีนประมาณ 15–17%
3. ช่วงเริ่มให้ไข่: ค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นอาหารไก่ไข่
4. ระยะให้ไข่: อาหารที่มีโปรตีนประมาณ 16–18% พร้อมแคลเซียมและฟอสฟอรัสอย่างเหมาะสม

สามารถเสริมผัก หญ้า แมลง และธัญพืชได้ แต่ไม่ควรให้มากจนไก่กินอาหารหลักลดลง หากเลี้ยงแบบปล่อยควรมีกระเพาะบดหรือกรวดสำหรับสัตว์ปีกในกรณีที่พื้นที่ไม่มีกรวดธรรมชาติ

ไม่ควรใช้อาหารไก่ไข่ที่มีแคลเซียมสูงเลี้ยงลูกไก่หรือไก่รุ่นเป็นเวลานาน เพราะอาจส่งผลเสียต่อไตและการเจริญเติบโต

4. น้ำดื่ม

ต้องมีน้ำสะอาดให้กินตลอดเวลา โดยเฉพาะในอากาศร้อน ควรล้างภาชนะน้ำเป็นประจำ ตั้งไว้ในที่ร่ม และตรวจไม่ให้หัวน้ำอุดตัน

การขาดน้ำทำให้ไก่กินอาหารลดลง จำนวนไข่ลด และคุณภาพเปลือกไข่แย่ลงอย่างรวดเร็ว

5. การจัดการแสง

แม่ไก่ที่อยู่ในระยะให้ไข่ควรได้รับแสงรวมประมาณ 14–16 ชั่วโมงต่อวัน หากใช้แสงไฟเสริม ควรกำหนดเวลาเปิดและปิดอย่างสม่ำเสมอ

ไม่ควรเร่งแสงก่อนที่ไก่รุ่นจะมีอายุและน้ำหนักเหมาะสม เพราะอาจทำให้เริ่มไข่เร็วเกินไป ไข่มีขนาดเล็ก และกระทบผลผลิตระยะยาว

6. การเลี้ยงในประเทศไทย

เวลซัมเมอร์มีต้นกำเนิดจากเขตอบอุ่น เมื่อนำมาเลี้ยงในประเทศไทยจึงต้องระวังความร้อนและความชื้น โดยควร:

1. ทำโรงเรือนให้โปร่งและมีชายคากว้าง
2. มีต้นไม้หรือวัสดุให้ร่มเงา
3. ให้น้ำสะอาดที่ไม่ร้อนจัดตลอดเวลา
4. เพิ่มจำนวนจุดให้น้ำในฤดูร้อน
5. ให้อาหารช่วงเช้าและเย็น
6. หลีกเลี่ยงการจับหรือเคลื่อนย้ายไก่ช่วงกลางวัน
7. ลดความหนาแน่นของฝูง
8. รักษาวัสดุรองพื้นให้แห้งในฤดูฝน

หากไก่อ้าปากหายใจ กางปีก ซึม หรือกินอาหารลดลง ควรรีบลดความร้อนและเพิ่มการระบายอากาศ

7. การป้องกันโรค

1. ทำความสะอาดโรงเรือนและอุปกรณ์สม่ำเสมอ
2. แยกไก่ใหม่ก่อนนำเข้าฝูง
3. แยกไก่ป่วยทันที
4. ควบคุมหนู นกป่า ยุง ไร และเหา
5. ไม่ใช้อุปกรณ์ร่วมกับฟาร์มอื่นโดยไม่ทำความสะอาด
6. ถ่ายพยาธิตามความเสี่ยงและคำแนะนำของสัตวแพทย์
7. จัดโปรแกรมวัคซีนตามโรคที่พบในพื้นที่ โดยปรึกษาสัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์

ข้อดี

1. ไข่มีเปลือกสีน้ำตาลเข้มและลวดลายสวย
2. เป็นไก่พันธุ์แท้ สามารถขยายพันธุ์ต่อได้
3. แข็งแรงและหาอาหารเก่ง
4. เหมาะกับระบบปล่อยอิสระ
5. ใช้ประโยชน์ได้ทั้งไข่และเนื้อ
6. มีลวดลายขนสวยงาม เหมาะกับการเลี้ยงเชิงอนุรักษ์

ข้อควรระวัง

1. ให้ไข่น้อยกว่าไก่ไข่ลูกผสมเชิงการค้า
2. สีเปลือกไข่อาจจางลงระหว่างรอบการให้ไข่
3. การฟักไข่ของแม่ไก่ไม่สม่ำเสมอ
4. อาจบินข้ามรั้วที่ต่ำเกินไป
5. ต้องมีพื้นที่ออกกำลังกายและหาอาหาร
6. ต้องดูแลเรื่องความร้อนและความชื้นเป็นพิเศษในประเทศไทย

โดยสรุป Welsummer เหมาะสำหรับผู้เลี้ยงที่ต้องการไก่พันธุ์แท้ซึ่งมีสีสันสวยงาม ให้ไข่เปลือกสีน้ำตาลเข้มโดดเด่น และสามารถขยายพันธุ์ต่อภายในฟาร์มได้ แต่หากเป้าหมายหลักคือจำนวนไข่สูงสุด ไก่ไข่ลูกผสมเชิงการค้าจะให้ผลผลิตมากกว่า